Dziś jest: poniedziałek 16 wrzesień 2019 temp. dziś: oC
jutro: oC
Księga gości

Co jadano w Polsce na przłomie XVII i  XVIII wieku

Tłusto, dużo i mięśnie – to synonimy kuchni polskiej szlachty i magnaterii. Potrawy goszczące na stołach sarmackich to typowe potrawy jadane w ówczesnej Polsce, ale także dania inspirowane kuchnią orientalną. Dość zimny polski klimat i ciężka praca fizyczna ukształtowały kuchnię polską. Szczególnie jadano dania mięsne ociekające tłuszczem, do tego wszystko popijano alkoholami piwem i miodami pitnymi. Nie były to napitki wysokiej zawartości procentów, jednak wypijana ilość doprowadzała do upijania.

Więcej

Polska szlachta znana była z umiejętności ważenia piwa, robienia wina, nalewek i miodów pitnych. Jednak kultura picia w tamtych czasach z kulturą miała mało wspólnego. Szczególnie w siedemnastym wieku, kiedy szlachta żyła spokojnie, a jej interesy szły dobrze, pijaństwo bardzo się rozpowszechniło. Na stołach pełno było wszelkiego rodzajów dań, królowały oczywiście potrawy mięsne, ale nie brakowało ryb, nabiału i dodatków w postaci warzyw. Wszystko zawsze podane było bardzo elegancko, a potrawy i półmiski były dekorowane.

Zastawy też nie należały do najtańszych. Do tego bardzo dbano o kulturę biesiadowania, posiłki trwały bardzo długo, a w ich czasie dyskutowano o ważnych tematach politycznych. Ucztowanie było jedną z najważniejszych rozrywek szlachty sarmackiej szlachty w czasie, której śpiewano i tańczono.

Kolejna rozrywka, jaką było polowanie, dostarczało na sarmackie stoły dań z dziczyzny. Nigdy nie mogło zabraknąć bażantów, zajęcy, sarniny czy dzika. Z każdego rodzaju produktami nie było problemu, bo szlachta była bardzo przywiązana do ziemi i żyło się z uprawy roli. Oczywiście sutość stołu zależała od bogactwa, ale i biedna szlachta nie oszczędzała na przyjęciach, jedynie robiła je rzadziej.

W kuchni sarmackiej dość dużą rolę odgrywał przyprawy zwłaszcza szafran i pieprz, a wielkość terytorialna I Rzeczypospolitej i otwartość na nowości kolejnych monarchów sprawiła, że i kuchnia i stosunek do niej się zmieniał. Mało otwarta na zmiany szlachta polska powoli przyswajała nowe smaki i sposoby gotowania. Najpopularniejsze dania tamtych czasów to żurek, barszcz czerwony, pieczona kaczka, rosół, pierogi z kapustą, ryby, na terenach bliskich Morzu Czarnego jadano owoce morza, tak więc widać, że to, co było podstawą w jadłospisie szesnasto- i siedemnastowiecznego szlachcica również i współcześnie często gości na stole.

Wiadomo, że Sarmaci byli też głęboko wierzącymi i praktykującymi ludźmi i dlatego przestrzegali nakazów kościelnych nakładających na wiernych posty i okresy świąteczne. Bogobojni szlachcice przestrzegali okresów nie jadania mięsa, które zastępowano rybami, a na popularności zyskały potrawy ze śledzi. Jeśli nadchodził okres świąteczny, był on obchodzony hucznie i na bogato.

Nie gardzono też tym, co ludziom oferowała natura. Wiadomo, że w tych czasach jadano sezonowo i jeśli pojawiały się w kolejnych miesiącach jakieś owoce czy warzywa, to starano się je wykorzystywać maksymalnie robiąc również przetwory. Kiszono kapustę i ogórki. Zbierano tez runo leśne, a szczególnie grzyby w kuchni polskiej były bardzo obecne.

Na przestrzeni lat kuchnia polska ewoluowała, właśnie wpływy z Europy zachodniej nakazywały odchodzenie od jadania tłustych potraw i stosowania do mięs zawiesistych sosów, jednak szlachta nie bardzo wchłaniała te zmiany. Natomiast chętniej otwierała się na nowe produkty, bo przecież włoszczyzna i ziemniaki, które są obecnie podstawowymi produktami w naszych domach pojawiły się w naszym kraju dopiero w drugiej połowie szesnastego wieku, kiedy król Zygmunt poślubił włoską księżniczkę Bonę Sforzę.

Opracował: Bożenna Kalinowska – przewodnik miejski