Dziś jest: środa 17 październik 2018 temp. dziś: oC
jutro: oC
Księga gości

Drewniane budownictwo Podlasia. Trasa Kuriany Białowieża

Jeżeli chcemy poczuć ducha minionych czasów i poznać kulturę regionu wystarczy jadąc do Białowieży uważniej przyglądać się temu, co po drodze widzimy za oknem samochodu. Zachwyca piękno drewnianej architektury mijanych po drodze zabudowań wiejskich i małomiasteczkowych. Po drodze zobaczymy część szlaku „Kraina Otwartych Okiennic” przejeżdżając przez wieś Trześcianka Wytyczenie tego szlaku miało na celu zwrócenie uwagi turystów na bogate zdobienia snycerskie drewnianych wiejskich domów takie jak okiennice, nadokienniki i podokienniki, wiatrownice i narożniki jest to jedyny taki szlak w kraju. Dodatkowo zobaczymy, że elementy te są niekiedy bajkowo pomalowane różnymi kolorami z ciekawą ornamentyką. W wielu miejscowościach zwrócą naszą uwagę przepiękne drewniane cerkwie, również bogato zdobione detalami snycerskimi i pięknie malowane na niebiesko. Kolor niebieski to symbol Królestwa Niebieskiego i kolor Najświętszej Marii Panny.

Zwracając Waszą uwagę na mijane po trasie atrakcje pragniemy udowodnić, że takiego klimatu nie poczujecie nigdzie jak tylko właśnie tu. Spróbujemy udowodnić, że Podlasie to region, który warto odwiedzić i zatrzymać się tu na dłużej i nie tylko przelotnie, często nie zwracając uwagi na te elementy znajdujące się po drodze do Puszczy Białowieskiej.

W ciągu ostatnich dziesięcioleci z krajobrazu Polski zaczęły gwałtownie znikać drewniane budynki wiejskie kryte dranicami lub gontem. Do chwili obecnej budownictwo ludowe przetrwało jedynie w formie szczątkowej, a jego zasoby kurczą się z każdym rokiem. Zniknęły prawie zupełnie wiatraki, młyny, kuźnie i karczmy, które kiedyś stanowiły nieodłączny element zabudowy wiejskiej. Te odchodzące z krajobrazu polskiej wsi obiekty architektury ludowej zachowały się jeszcze właśnie tu na Podlasiu. Na Podlasiu możemy jeszcze zobaczyć zabudowania wciąż zamieszkałe w których tętni życie, jest to obraz naturalny a nie muzealny jaki oferują nam skanseny .

Na rozkwit budownictwa ludowego w Polsce miały wpływ przemiany społeczno-gospodarcze jakie nastąpiły w XIX wieku, dlatego najwięcej ocalałych budynków pochodzi z tego właśnie okresu. Prowadzone wówczas regulacje gruntów zburzyły obraz wsi pańszczyźnianej. Obok dotychczasowych zwartych wsi pojawiły się osiedla z luźną zabudową.

Budowane w tym czasie zagrody wiejskie były już większe niż użytkowane przez chłopów pańszczyźnianych, bardziej funkcjonalne, dostosowane do nowych metod gospodarowania na roli i rosnących standardów życia. Wykształciły się także różnice w budownictwie poszczególnych regionów Polski. Podstawowym materiałem budowlanym na polskiej wsi było drewno. Mówiąc o tradycyjnym budownictwie ludowym, mamy najczęściej na myśli budynki wznoszone z tego właśnie materiału, zapominając o glinianych, ceglanych i kamiennych. Znaczenie tych materiałów budowlanych wzrosło dopiero w okresie pouwłaszczeniowej przebudowy wsi podlaskiej.

To magiczny świat, który pomału dochodzi w zapomnienie, gdzie jakby czas się zatrzymał, a może nie! Może rytm życia zawsze był tu taki sam, tylko nam przyzwyczajonym do zawrotnego tępa życia, tak się wydaje.

Opracował: Bożenna Kalinowska – przewodnik miejski