Dziś jest: poniedziałek 16 wrzesień 2019 temp. dziś: oC
jutro: oC
Księga gości

Jan Klemens Branicki inaczej

Jan Klemens Branicki (1689-1771) widziany na tle swoich dokonań militarnych i politycznych

Kilka lat młodzieńczych spędził na naukach we Francji. Jego ojciec dbał o jego wszechstronne wykształcenie przeznaczając go jednak do stanu wojskowego. W wieku 19 lat wraca do Polski z powodu śmierci ojca Stefana Mikołaja Branickiego wojewody podlaskiego. Kolejne dwadzieścia lat spędza budując swoją pozycję wykorzystując skoligacenie z najznamienitszymi rodami magnackimi w Rzeczpospolitej Można rzec, że pierwsze czterdzieści lat życia upłynęły Branickiemu dość beztrosko nie licząc śmierci jego pierwszej żony Katarzyny Radziwiłłówny. W tym okresie niczym szczególnym się nie odznaczył, a jego aktywność w życiu politycznym była znikoma. Zajmował się głównie administrowaniem swoich rozległych dóbr i upiększaniem pałacu w Białymstoku. Należy przyznać, że udało mu się wybudować pałac otoczyć go kompleksem ogrodów i budynków godnych miana Wersalu Polskiego”. Niestety w życiu politycznym kierował się prywatą i interesami frakcji politycznej, której przewodził a był to tzw. obóz republikański.

Więcej

W latach dwudziestych XVIII wieku związał się z Augustem II, co zaowocowało kilkakrotnym pobytem króla w Białymstoku oraz funkcją generała artylerii, choć nie posiadał absolutnie żadnych predyspozycji do jej sprawowania. Odwdzięczył się królowi, popierając jego syna podczas następnej elekcji na tron Polski. Został za to na kilka miesięcy uwięziony przez Adama Tarłę. Po uwolnieniu zamiast trudów kampanii wojennej wybrał wygody swego białostockiego pałacu. Taki oto znawca rzemiosła wojskowego został mianowany hetmanem polnym 9 IX 1735 r.. O jego nominacji zadecydowały więc nie wojskowe kwalifikacje, ale poparcie jakie udzielił Augustowi III. Oddawał się z zamiłowaniem zbieraniu zaszczytów i królewszczyzn, co było znaczącym dopełnieniem jego próżności. Zbliżył się do obozu przeciwnego Czartoryskim i był przeciwny planom wszelkich reform. Takiego nastawienia do spraw bieżących kraju nie zmienił nawet ślub z Izabellą Poniatowską w 1748 r. ten ślub 59 letniego hetmana i 18 letniej Izabeli miał na celu odciągnięcie Branickiego od dworu saskiego, któremu bezgranicznie sprzyjał. W 1751 r. ten wojskowy dyletant otrzymał buławę hetmana wielkiego koronnego stając się tym samym druga po królu osoba w państwie. Był to nominacja za oddanie dla dworu saskiego a nie za rzeczywiste umiejętności dowódcze, których Branicki nie posiadał. Garnizon wojska ,który utrzymywał na stałe w Białymstoku w liczbie ok. 1500 żołnierzy hetman wykorzystywał do różnych celów ,nie mających nic wspólnego obronnością. Armia Polska w czasie jego zwierzchnictwa była złożona z pruskich jegrów i polskiej piechoty „ Le wódz”, bo tak go powszechnie nazywano, czuł się bardziej przywódcą szlachty i w jej imieniu protestował przeciwko obecności wojsk rosyjskich i pruskich, ale były to protesty raczej werbalne ,chodziło mu przede wszystkim o utrzymanie porządku na terenie swoich dóbr. .Jednocześnie tak był zadufany w sobie, że nie zawahał się podać swoją kandydaturę do korony. Nie uznał wyboru Stanisława Poniatowskiego na króla, i za próby zerwania sejmu konwokacyjnego został przegnany z Polski aż na Węgry przez oddziały polskie i rosyjskie dowodzone przez Franciszka Ksawerego Branickiego. Kiedy powrócił do kraju, przesyłał ostrzeżenia do Berlina i Petersburga, że działalność „Familii” Czartoryskich zagraża swobodom w Polsce. Prosił więc o pomoc w przywróceniu dawnych praw jego ugrupowanie było przeciwne jakimkolwiek reformom i ograniczeniom wszechwładzy magnaterii. Nie dziwi więc, że z zadowoleniem powitał konfederację radomską i barską. Nie odważył się jednak na otwarte opowiedzenie się po stronie konfederatów; ograniczył się do wspierania ich finansowo i udzielania schronienia renegatom. Pozostawił po sobie obraz hetmana, który nie starał się nawet wykorzystać szansy, jaką dawały zmagania wojny siedmioletniej. Co więcej, zdecydowany był im przeciwdziałać, nawet za cenę zrywania sejmów i wchodzenia w układy z obcymi dworami przede wszystkim saskim.